ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 90, 25.06.2019/

Миләүшә+Ранил=Миран. Бәбинең әби буласын онытмагыз!

 

Лионель, Алена-Цветочек, Асфәт, Айдә, Полина-Полина! Былтыр Татарстанда яңа туган сабыйларга әнә шундый гадәти булмаган исемнәр кушканнар. Тик юкка баш ватканнар бугай. Бөтенроссия халык фикерен өйрәнү үзәге үткәр­гән сораштырудан күренгәнчә, илдә яшәүчеләрнең яртысы балага колакка ятышсыз исем кушучы әти-әниләрне хупламый. Исем сайлауның ние бар?

g1  
– Балага исем эзләү бәби табудан да катлаулырак, – ди әни булырга әзерләнүче Миләүшә Исхакова. – Тиздән улыбыз туачак. Ирем Ранил белән сабыебызга гадәти бул­маган, әмма гаиләбезгә якын исем кушарга телибез. Улыбыз әти­сенә, әнисенә, нәселенә охшап тусын иде. Шуңа күрә Миран дигән исем сайладык. Ул Миләүшә һәм Ранил исемнәреннән кыскартып ясалган.


Миләүшә кебекләр бихисап. Татарстан башкаласы ЗАГСы мәгълү­матларына караганда, узган атнада Казанда 437 сабый дөньяга аваз салган. Нарасыйларга Яз, Устин, Мирас, Гөляз, Диләнә дигән ят исемнәр дә кушканнар. Кыскасы, Миранга иптәшләр җитәрлек.


Тик илдә яшәүчеләр балага исем кушуны кызыкка әйләндергән әти-әниләрне өнәп бетерми. Бөтен­россия халык фикерен өйрәнү үзәге үткәргән сораштыруда кат­на­шучыларның 47 проценты сабыйга гадәти булмаган, сәер исем кушуга каршы икәнлеген әйткән. Болай фикер йөртүчеләр арасында 60 яшьтән өлкәнрәкләр күбрәк. Рес­пон­дент­лар­ның нибары 23 проценты үзенчәлекле исемнәрне хуплавын белдергән. Болар – үзләре дә балаларына гадәти булмаган исем кушучылардыр, мөгаен.


– Һәр әти-әнинең баласына матур исем кушасы килә, – ди психолог Алисә Закамская. – Малай көтүчеләр исемне фамилиягә һәм әтисенең исеменә туры китереп сайларга тырыша. Ә менә кыз кешегә әтисенең исеменә туры китерү дә җитә. Кияүгә чыккач, барыбер фамилиясен үзгәртәчәк, янәсе. Балаларга сирәк очрый торган исемнәр кушуга килгәндә, бу күренеш әти-әниләр сабый­ла­ры­ның башкалардан аерылып торуын теләүгә бәйле. Чыннан да, сирәк исемле бала үз-үзен тотышы, мөм­кинлекләре, иҗади сәләте белән башкалардан бик нык аерылып торырга мөмкин.


Хәзер балага кино геройлары исемен кушу да модада икән. Мә­сәлән, “Игра престолов” сериалы­ның чираттагы сезоны тәмамла­нырга да өлгермәде, бу язда Мәс­кәүдә Арья (төп геройларның берсе – ред.) исемле 18 кыз бала туган инде. Пермьдә исә “Звездные войны” фильмына мөкиббән киткән әти-әни кызларына Михайлина Лея дип исем кушкан.


– Балага исем сайлаганда бик сак булырга кирәк, чөнки ул бер тапкыр һәм гомерлеккә кушыла, – ди тәрбияче Ләйсән Вафина. – Сабыйга бәхет китерерлек, тирән мәгънәле исем сайлау мөһим. Шунысы да бар: исем озак вакыт кушылмый торса, бала елак була.


Исем сайлау мәсьәләсе түрә­ләрне дә борчый, әлбәттә. Россия Дәүләт Думасында сабыйга ямьсез исем кушуны канун нигезендә тыярга да тәкъдим иттеләр хәтта. Тик мәсьәләне канун дәрәҗәсендә үк катлауландыруны мәгънәсезлек дип таптылар. Шуңа күрә җиренә җиткереп исем сайлау – әти-әни җилкәсендә.


Җәлил хәзрәт ФАЗЛЫЕВ, Татарстанның баш казые:

 
– Электән килгән бик күп матур гадәтләребез югалып барган кебек, бүген күп гаиләләр исем кушуга да җитди карамый. Күбебез кечкенә баланы теләсә кем уйнап карый ала торган аңсыз курчак дип кабул итә. Кызганычка, әти-әниләр генә түгел, әби-бабайлар да бәби алып кайтуны күп вакыт “супермаркет”тан “кукла Барби” алып кайту урынына күрәләр. Менә шул Барби курчагына исем сайлау башлана: Әльвина, Мальвина, Дюймовочка...


Әйтерсең ул бала белән уйнап туйгач, ташлыйсы, әйтерсең ул баланың шул исем белән картаясы, әби кеше, бабай кеше буласы юк. Исем мәңгегә бирелә. Шуның өчен дә балага матур исем сайлау – әти-әнинең төп бурычы. Дөрес тәрбия бирү дә күркәм исем һәм хәләл ризыктан башлана. Исем шәригатебезгә муафыйк, гарәпчә, татарча күркәм бер мәгънәгә ия булырга тиеш. Шулай булганда, әти-әни фарызларын үтәгән булып санала.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 82, 07.06.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!

Фотохәбәр

Видеохәбәр