ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 58, 20.04.2019/

Авыл сөте, авыл каймагы... Эшмәкәр Александр Киселев нигә борчыла?


Статистика мәгълү­мат­ларыннан күренгәнчә, шәхси хуҗалыкларда тәүлегенә 602 мең килограммнан артык сөт җитештерелә. Үзләре эшкәртеп сата алмау нәтиҗәсендә сыер асраучылар көн саен миллионнарча сум керемнән колак кага. Мондый хәлгә кайчан да булса чик куелырмы?

22
Югыйсә шәхси хуҗалы­гында сыер асраучыларга дәүләт ярдәме дә аз түгел кебек. Хуҗалыгында бер сыер булганда – 2 мең сум, ике сыерга – 6 мең сум, өч һәм аннан да күбрәк сөтле­би­кә­ләрнең һәркайсына 4әр мең сум субсидия бирү карала. Ни дисәң дә, иш янына куш. Күпләп мал-туар асраучыларга башка төрле ярдәм дә карала. Тик менә авылда сыер асраучыларның зары гына кимеми.


Күптәнге танышым – Балык Бистәсе районындагы Олы Мәшләк авылы эшмә­кәре Александр Киселев бүген ни эшләргә дә белми. Туган авылында озак еллар машина йөртүче булып эш­ләгәннән соң, хуҗалык таркалып, эшсез калгач, ул шәх­си хуҗалыгында күпләп терлек асрап көн күрә башлый. Гаиләдә ике бала, хатыны да бар бит әле. Балаларны укытасы, аякка бастырасы, ке­шечә яшисе килә. Тора-бара үзләреннән арткан сөтне башкаларга сату юлларын эзли башлыйлар. ”Сөтне эш­кәр­теп сатканда, кереме дә күб­рәк була башлады. Казанга барып та саткаладык”, – дип искә ала эшмәкәр.


Берничә ел элек алар, Казанның Чехов базарына ки­леп, сөт, май, эремчек, корт һәм башка төрле продукция саталар. Алар җитеш­тергәнне халык мактап туймый. Тик, бәхетсезгә җил каршы дигәндәй, инде әзме-күпме табыш алып эшли башлаганда гына Казанның Чехов базары ябыла. Башкалар белән бергә Александр Киселев та эшсез кала.


Дөрес, башкаладагы бер базарны ябу белән дөнья бетми үзе. Әнә “Агропромпарк” та авыл эшмәкәрләрен гел үзенә чакырып тора. Александр күпмедер вакыт анда да сату итеп караган. Әм­ма, эшли башлагач, яңа урындагы тәртип күңеленә һич кенә дә ятмаган. “Ялгышып, уңга атласаң да – штраф, сулга борылсаң да, кыскасы, штраф салып, теңкәне корыталар. Күләме дә зур – 1000 сум! Булган бар керем штраф түләргә китеп бара башлагач, аннан китү ягын карадык”, – ди авыл эшмәкәре.


Нихәл итәсең, тәртип һәр­кем өчен бер инде ул. Әмма Александр Киселев сүзлә­рен­дә дә хаклык юк түгел. Бер ул гына зарланмый “Агропром­парк”тагы штрафлар системасыннан. Шундый ук сүз­ләрне башка эшмәкәрләрдән дә ишетергә туры килгәли.


Бүген исә авыл эшмә­кә­ренә үз продукциясен сатар өчен шәһәрнең әле бер, әле икенче почмагында урын эзләргә туры килә. Анда да бәйләнер җир табыла икән. Гәрчә “Меркурий” системасы аша эшләп, җитеш­те­релгән продукциясенә тиешле документлары булса да. “Әгәр Казан безне җылырак кабул итсә, авыл сөте, каймагы, эремчеге белән күпләрне шатландырыр идек. Авылдашларым да, күрше авыллар да миңа сөт тапшырырга риза. Беркайчан алдашканым юк. Акчаны көне-сәгате белән бирәм. Башкалар түбән бәя­дән җыйганда, исәп-хисапны 23 сумнан ясыйм”, – ди эш­мәкәр.


Александр Киселев әйтү­енчә, кибет киштәләрендә тәкъдим ителә торган сөт, май, каймак һәм кайбер башка төр продукцияләрне аларныкы белән чагыштырырлык та түгел. Тәме дә әче, сыйфаты да түбән. Һәрхәлдә, яңа сауган авыл сөте, әле генә аерткан каймак, бөтен таләпләрен туры китереп ясалган корт белән чагыштырып та булмый. Шәхсән үзем Киселевлар гаиләсе җитеш­тергән продуктларны күп тапкыр авыз итеп караганым булганга, эшмәкәрнең сүз­ләре дөрес булуга ышанам.


Чыннан да, элегрәк елларда Казанга якын авыллардан сөт һәм сөт продуктларын күбрәк китерәләр иде. Бүген “Меркурий” системасы аша продукциянең сыйфатын да тикшереп була. Тик ме­нә Казанда гына авыл эш­мәкәрләрен көтеп торучы юк.


Бу хакта узган ел авыл хуҗалыгы эшенә еллык йомгак ясау коллегиясендә дә сүз булган иде. Татарстан Президенты Рөстәм Миң­не­ханов башкала җитәк­че­ләренә әлеге юнәлештә эшне җайга салу кирәклеге турында кисәтү дә ясады. Тик нәти­җәсе генә әллә ни сизелмәде.


Югыйсә кулдан килмәс­лек эш тә түгел. Һәрхәлдә, элекке еллардагы кебек Казаннан ерак булмаган авыллар башкала халкын ит, сөт, яшелчә, җиләк-җимеш һәм башка төр продукция белән күбрәк күләмдә тәэмин итүне җайга салыр өчен зур чыгымнар да таләп ителми бит. Бары тик теләк кенә кирәк.
Ә әлегә арзанрак бәядән сатыла торган авыл сөте, каймагы, эремчеге, корты һәм башка сөт продуктларын сагынып искә алырга гына кала.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 19, 09.02.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!