ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 42, 23.03.2019/

“Аларны төрмә түгел, ирек куркыта”


Адәм баласына кайвакыт бер җылы сүз җитә. Таеп егылганнарга, үз кыйбласын югалтып, дөньяда ни өчен яшәгәннәрен белмәгәннәргә таянып торырлык кешеләре бар икәнен, кирәклеген тою гына да ышаныч тудыра. Мәсәлән, җәмгыять төрмәдән чыкканнарны кабул итәргә әзер түгел. Шул сәбәпле алар эшкә урнаша алмый, үз-үзен асрауда да зур кыенлыклар туа.

4-2

Чарасызлыктан андыйлар яңадан җинаять юлына баса яисә, бөлгенлеккә төшеп, бомжга әверелә. Казан шәһәренең “Социаль тернәкләндерү һәм адаптация үзәге” – шундыйларга ярдәм кулы сузып, тормыш хаталарын кабатламаска булышучы оешмаларның берсе. “Упкын чигенә җитеп, алдагысын ни эшләргә белмәгән кешене төрмә түгел, ә иректәге билгесезлек куркыта”, – ди үзәк җитәкчесе Азат Гайнетдинов.

 
Үзәкнең өч юнәлеше бар. Берсе – “Приют” социаль проекты. Борһан Шаһиди урамындагы 26 нчы йортта урнашкан әлеге ярдәм итү үзәгенең ишекләре һәркем өчен ачык, ул барысын да сыендырырга әзер.


Төрмәдән азат ителгәннәр, поезддан төшеп калганнар, бар булган акчасын аракыга әрәм-шәрәм итеп бетергәннәр, йортсыз калганнар да бирегә юл ала. “Без көненә 100-200 кешегә ярдәм күрсәтәбез һәм, әйтергә кирәк, аларның 80 проценты – ялгыз картлар”, – ди Азат Гайнетдинов. Адресыгызны каян белә­ләр, дигән сорауга исә хәйрияче: “Саескан радиосы аша, – дип җавап кайтара. – Таксистлар, вокзал хез­мәт­кәр­ләре, идарәче оешма вә­килләре, гади казанлылар да безнең телефон номерларын яттан беләләр инде. Ярдәмгә мохтаҗларның кү­бесе үзе килә, кемнедер табып алып киләбез”, – ди Азат Галимҗанович.


Азат әфәнденең ярдәмчеләре – үзләре дә тормышның ачысын-төчесен татыган кешеләр. Кем төр­мәдә утырып чыккан, кем алкоголь, наркотиклар белән мавыгып, үлем­нән бер адымда калган. Сергей Чухров та шундыйлардан. “Барысын да үз җилкәмдә татыдым, беркемгә дә мондый тормыш язмасын. Көнем иртәнге икедә башлана. Иң элек вокзалларны, притоннарны, җылы­лык трассаларын карап чыгам. Бе­рәр­сенә ярдәм кирәк икән, бирегә алып киләм. Аңына килгәч, килә­чәген үзе хәл итә. Һәркемнең ике юлы бар: бөлгенлеккә тәгәрәүне дәвам итә, яисә үзен кулга алып яңа тормыш башлыймы – үз ихтыярында”, – ди ул.


Биредә барлыгы тугыз көнкү­реш вагоны урнаштырылган. Берь­юлы утыз кеше төн куна ала. Ир-атлар һәм хатын-кызлар өчен аерым урыннар тәгаенләнгән. Ике катлы караватлар, урын-җир әй­бер­ләре, савыт-саба, микродулкынлы мич­ләр, телевизорлар бар. Бушлай кием-салым, ашату, чәч­тараш хез­мәте, мунча каралган. Иҗтимагый палата һәм кеше хо­кук­ларын яклау комитеты юристлары бушлай ярдәм күрсәтә.


Әлеге вагоннар – үзенә күрә бер фильтр. Бирегә эләккән кеше үзен кем икәнлеген шунда күрсәтә. Эшли, киләчәге турында уйлый торган булса, биредә калып, 17 социаль фатирның берсенә эләгү мөм­кин­леген ала. Анда инде шартлар башка. Бүген 200 мохтаҗ әлеге фатирларда кешечә яшәү мөмкинлегенә ия. “Без мөмкинлек тудырабыз. Яшәү урының бар, эш табып бирәбез, калганы – үз кулыңда, дибез. Беркем дә түшәмгә төкереп яшәргә тиеш түгел. Туган ягыңа кайтырга билет кирәк, кесәдә акчаң булсын ди­сең икән – эшләп ал. Бер генә шарт бар – аек тормыш”, – ди Азат әфәнде.


Камил абый биредә бер елга якын яши инде. Яшел Үзәндәге нигезе череп, яшәргә яраксызга әй­лән­гән. Хатыны бакыйлыкка күчкән, балалары юк. Биредә ярдәмче булып, катыргы җыеп, якында гына урнашкан базарда да эшләп йөри ул. “Теләгем – вагон сатып алып, аны үз нигеземдә урнаштыру. Шунда яшәр идем. Аның бәясе – 40 мең сум. Егерме меңне җыйдым инде, тагын шул кадәрле тупласам, максатыма ирешәчәкмен”, – ди ул. Ә менә Чистай егете Марсельнең тормышка карашы башка. Ул бирегә килеп тукланып китә китүен, ә эшкә урнашу турында әлегә шаяртып кына фикер йөртә. “Эшкә урнаштыручы үз агентларыбыз бар. Әлбәттә, квалификациясе булмаган эш кирәк. Күбесенчә йөк ташучы, урам себерүче, вак-төяк ремонт ясаучы. Мөмкин кадәр тәэмин итәргә тырышабыз”, – ди Сергей исемле тагын бер ярдәмче.


Аня – Ульяновскидан. Биредә дүр­тенче ай яши. Хәзер инде ул – социаль фатирларның берсендә. Га­дәттә ашарга пешерә, әмма башка эштән дә баш тартмый. Алкогольгә бәйлелектән арындыручы үзәкләр­нең берсенә дәваланырга дип килә Аня. Казанда андый ялган үзәкләр биниһая күп икән. Анда кешенең психикасын җимереп, паспортларын тартып алып, чын колларга әверелдерәләр. Көч-хәл белән качып, Аня биредә генә чын ярдәм алган.


Базарда, ял көне булуга карамас­тан, кеше өзелеп тормый. Бер татар бабае кәстрүл күтәреп килгән. Аны биредә бик яхшы беләләр. Ул үзе һәм хатыны өчен көн дә аш алып китә. Тиенгә көн күрүче картлар өчен зур ярдәм. “Өйдә ашарга пешермибез, мондагы ризык бик тәмле. Тиен­нә­ребезне янда калдырып, фатирга түлибез, дарулар сатып алабыз. Шулай яшибез инде”, – ди ул.


Биредә барысы да кеше ярдәме белән эшләнә. “Без ут өчен генә түлибез. Аена кырык мең сум тирәсе чыга. Берни сатып алмыйбыз. Мә­чет­ләр, хәйриячеләр, гади халык яр­дәм итә. Әле менә бер даруханә чел­тәре белән мохтаҗларга медицина ярдәме күрсәтү турында сүз алып барабыз”, – ди Азат Гайнетдинов.


Без аралашкан арада да берничә кеше килеп, ярдәм йөзеннән кайсы ризык, кайсы кием-салым калдырып китте. Колхоз базары якын булгач, бирегә күрше Мари Иле Республикасыннан, Кыргызстан һәм башка төбәкләрдән автобуслар килә. Шунысы кызык: алар да белеп бетергән әлеге ярдәм пункты турында. Би­регә килеп, төшке ашны ашап, кием сайлап китәләр икән. “Мул, ярдәм­чел Татарстан турында башка төбәкләрдә дә дан тарала икән, без бер дә каршы түгел. Күңел җылысы барысына да җитәр, беркем дә читтә калмас”, – ди бу йортның хуҗасы Азат Гайнетдинов.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 30, 27.02.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!