ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 85, 22.06.2018/

Авыру кыйммәткә төшә. Табибка җитәкләп алып бармыйлар

 

Әмма шунсыз булмый. Югый­сә авыруың турында белми калу соңыннан артык кыйм­мәткә төшәргә мөмкин. “Ха­лыкның сәламәтлеккә булган карашын үзгәртергә кирәк. Бөтен җир чирләп беткәч кенә, табибка бару гадәтен бетерергә кирәк”, – ди илнең сәламәтлек саклау министры Вероника Скворцова бу уңайдан.

s1
Быелдан башлап диспансеризация үтүдә яңа кагыйдәләр керт­кәннәр. Яңа тәртипләр иң элек тикшерүләрнең төгәллегенә, ад­реслы булуына нигезләнәчәк. Тулы тикшерү һәм анализ нәти­җәләре киң таралган чирләр турындагы бөтен сорауларга ачыклык кер­тәчәк дип көтелә. Онкоскрининг уздыруга зуррак игътибар бирә­чәкләр. Шуның ярдә­мендә яман шеш авыруларын башлангыч ста­диядә үк ачыклау һәм дәвалау мөмкин булыр дип өметләнәләр. Нәкъ шуңа бәйле рәвештә хатын-кызлар өчен 39 яшьтән башлап 51 яшькә кадәр маммографик тикше­рүләр узу мәҗбүри булачак. Туры эчәк­лектәге яман шешләрне ачык­лау өчен дә ешрак анализ алырга җыеналар. Яшь барган саен, бу төр авыру килеп чыгу куркынычы арта. Моны 49 яшьтән башлап һәр ике ел саен үтү мәҗбүри булачак.

 
Диспансеризация үткәндә кайбер төр тикшерүләрдән баш тартырга булганнар. Моңа кадәр, мәсәлән, йөрәк һәм кан тамырлары авыруларын кисәтү максатыннан, электрокардиография үтү 21 яшьтән үк мәҗбүри иде. Хәзер мәҗбүри ЭКГны ир-атлар – 35, хатын-кызлар 45 яшьтән тапшырачак. Моннан тыш, табиб һәр кеше­нең күрсәткечләре буенча аерым тикшерүләр билгели алачак. Әгәр дә диспансеризациянең беренче этабында теге яки бу проблема ачыкланса, ул юнә­лештә күбрәк тикшерелү үткә­реләчәк. Әйтик, кан басымы күтә­релсә, холестерин күләме югары булса, артык авырлык бар икән – болар баш миендә кан әйләнеше бозылуына китерә. Моның өчен артерияләрне тик­ше­рергә кирәк булачак. ПСА күр­сәт­кече күтә­ренке булса, уролог һәм хирургка күренү мәҗбүри булачак. Туры эчәклектә яман шеш авыруы килеп чыгу куркынычы булса, колоноскопия үтү кирәк.

 
Иминиятләштерү оешмаларына исә халыкка диспансеризация турында хәбәр итү бурычы кушылган. Тулы тикшерүләр цик­лы өч елга бер мәртәбә уздырыла. Кайбер тикшерү төрләре, беренче чиратта онкоскрининг, 2018 елдан башлап ел аралаш үткәреләчәк. Сырхауханәгә смс-хәбәр, телефоннан шалтыратып, электрон почта аша чакырачак­лар. Сәламәтлек саклау оешмаларында исә бу эш кешенең аз вакытын сарыф итәрлек итеп оештырылырга тиеш. Күп кенә поликлиникаларда диспансеризация үтү өчен махсус шимбә көнне билгеләп куялар.


Чирне ачыклау, вакытында дәвалану, гомумән, күп нәрсә кешенең үзеннән тора. Күптән түгел үткәрелгән сораштыруларда халыкның 70 процентының гына диспансеризация үтүе билгеле булган. Өчтән бер өлеше табиб­ларга баруны уйлап та бирмәгән. Бушлай тикшеренү үтүгә кил­мәүләренең сәбәпләре дә ачык­ланган. Алар “вакыт юк”, “оештыру начар куелган”, “сыйфатсыз тикшеренүләр”, “кирәк дип санамыйм” дип җавап биргән.
Бушлай диспансеризацияне 18 яше тулган, эшләүче һәм эшлә­мәүче гражданнар уза ала. Мәктәп укучылары һәм студентлар өчен тикшерүләрне оештырылган төстә үткәрү кулайрак була.


Сәламәтлекнең кайбер күрсәткечләре


1. Югары кан басымы булганда артериаль кан басымы 140 һәм аннан да югарырак була, ә диастола кан басымы 90 миллиметр­дан артыграк күтәрелә.


2. Кандагы холестерин күләме – литрына 5,2 ммолль. Югары холестеринны кеше сизми, ә ул атеросклероз килеп чыгу куркынычын арттыра.


3. Гипергликемия. Бу кандагы глюкоза күләме арту. Әгәр 6,1 ммольдән югары булса, бу шикәр диабеты килеп чыгу куркынычы турында сөйли. Яшәү рәвешен үзгәртеп, диета тотып, физик күнекмәләр ясап, аны үзгәртергә була. Кандагы шикәр күләме – литрына 5,5 молль норма санала.


4. Артык гәүдә авырлыгы. Гәүдә авырлыгы индексы нормада 19-24,9 булырга тиеш. Гәүдә авырлыгы индексы түбәндәгечә исәпләнә. Авырлыкны (килограммнарда) буй­ның квадратына (метрларда) бүлә­без. Мәсәлән, сезнең гәүдә авырлыгы 70 килограмм, буй озынлыгы 170 см икән, 70: (1,7х1,7) = 24,2. Бу күр­сәткеч норма булып санала. Әгәр дә 25тән башлап 29,9га кадәр күрсәт­кеч булса, сезгә ябыгу турында уйларга кирәк булачак. 30дан артып китсә, бу – симерә башлау дигән сүз.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 5, 12.01.2018/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!

Фотохәбәр

Видеохәбәр