ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 73, 24.05.2019/

Шөбһә өстәүче шәүлә. Сталинны кайтару кемгә кирәк


Мәгълүмат чаралары, Җиңү көненә Новосибирскида Сталинга һәйкәл ачылачак, дигән хәбәр таратты. Өч ел чамасы элек Казаныбызда да “халыклар атасы”на һәйкәл кую теләге белән янган инициатив төркем оешкан иде. Алар, Ходай кушып, эшләрен җиренә җиткерә алмады. Ә менә Себернең рәсми булмаган башкаласында сын тәгаен булачак, диләр.

2-3
pixabay.com

 

Россиядәге халыкның күп өлеше сталинизм белән авырый, дию Америка ачу түгел. Бу хәлдә иң гаҗәбе шул: гавамны аның өчен зурдан кубып гаепләп тә булмый кебек. Беренчедән, Россия – сул кәеф­ләр иле. Биредә гаделлек, аңардан да биг­рәк тигезлек таләп итү – беренче урында. Гавамның билгеле бер өлеше монда хәтта тоташ фәкыйрьлеккә дә риза. Байлар гына булмасын. Икенчедән, илдәге бүгенге вәз­гыять, критик чикне узган гаделсез­лекләр халыкның күмәк аңын бар көченә Сталин мирасына, аның эш алымнарын яклау һәм аклау ягына таба этәрә. Гади фикер йөртергә гадәтләнгән обыватель, тимер куллы җитәкче килсен иде дә илдә тәртип урнаштырсын – коррупционерларны утыртып бетерсен генә түгел, чын большевикларча, “таланганны тала” шигарен кулланып, байларның байлыгын алсын, ярлыларга өләшсен иде, дип тә хыяллана. Бу – “Сталин” дип аталган гаделлек хакындагы мифның бүгенге чагылышы.


Әйе, Кремльдә Сталин утырган заманнарда илдә коррупция дә, карак олигархлар да, сукбай балалар да, бүгенге җи­наятьчелек тә булмаган. Тик нинди бәя хисабына? Тупас әйткәндә, илнең яртысы лагерьларда утырып, икенче яртысы аларны саклаганга. Бөек һәм дәһ­шәтле, соңгы күзәнәкләргә чаклы үткән курку яшәгәнгә. “Курку” сүзен латинчага тәр­җемә итсәң, барыбызга да яхшы таныш “террор” төшенчәсе килеп чыга. Җинаять­челәргә карата гына түгел, бер гаепсез гражданнарга каршы үткә­релгән дәүләт терроризмы бары псевдогадел, ягъни гадел булып кү­ренгән җәмгыять кенә тудырырга сәләтле. Безгә кабат шундый җәмгыять, шундый ил кирәкме? Миллионнарны лагерь тузанына әй­ләндергән “булдыклы менед­жер”ны бронзадан коеп, мәй­даннарга куйгач, без кем булабыз?


Һәйкәл куючы кем дигәндә, ул – КПРФ. Сталинизм ягына авышкан, Маркс белән Энгельсны гына түгел, хәтта Ленинны да онытып барган фирка. Чөнки бүгенге шартларда сәяси очколарны Сталин гына китерә. Дәүләт исә коммунистлар оештырган сталинистик гамәлләрне, пропаганданы тыймый. Чөнки үзе дә мыеклы һәм френчлы агай принципларын онытып бетерми: дәүләт, аның мәнфәгатьләре, геосәясәт – беренчел. Алдынгы илләрдә-гечә, дәүләт гражданнар, аларның лаеклы тормыш-көнкүреше өчен түгел, кире­сенчә, кеше – дәүләт, аның бөеклеге, мин-минлеге өчен. Бары шунда гына халык тынычта – күндәм эш аты, сугышта туп ите була ала бит. Гомумән алганда, Сталин шәхесенә мөрәҗәгать итү, аны онытмау – бүгенге күпсанлы проблемалардан “халыклар атасы” кулланган алымнар белән котылырга өндәү ул. Гади кешегә йөз бе­лән борылган күркәм җәмгыятьне, шуңа турыдан-туры бәйле күркәм һәм тук тормышны гражданлык активлыгы аша халык үзе тудыруны инкарь итеп, гаделлек өстән төшәргә, аны яхшы патша урнаштырырга тиеш дип фикерләүчеләр булганда, Сталин да, аның кан исе килеп торган мирасы да яшәячәк әле. 


Сталинчы кәефләр татарда да юк тү­гел. Алда телгә алынган инициатив төр­кемдә милләттәшләребез дә булган. Шул сәбәпле Сталин кылган гомуми явызлык­ларга өстәмәләр –  аның татарга карата эшләгән “яхшылыклары”н да искә аласы килә. 1944 ел. Җиңүгә әле ерак. Канкойгыч сугышлар дәвам итә. Нәкъ шул чорда – 9 августта ВКП(б) Үзәк Комитетының “ТАССР партия оешмаларында сәяси һәм идеологик эшне яхшырту” дигән, татарга Алтын Урда, татар ханлыклары чорын, “Идегәй” эпосын (дастанын) өй­рә­нүне тыйган карар чыга. Бу хәл, берен­чедән, татарны тамырларыннан аеру булса, икенчедән – Россия дәүләт­че­легенең чишмә башын Алтын Урдадан каерып алып, аны Киев Русенә һәм Новгородка күчереп кую. Искитмәле хәл: татар сугышчылары фронтта тиңсез ба­тырлыклар кылганда, Сталин татарның үткәнен бозу, аны түбәнсетү, халкы­быз­ның урыс дәү­ләте яралудагы ролен юкка чыгару хисабына тарихны төп милләт файдасына күчереп язарга, дөресрәге, фальсифи­кацияләргә куша. Танылган журналист Дмитрий Муратов әйтмешли, киләчәкне һәм бүгенгене уйлыйсы урын­да, Россия сәясәтчеләренә хас “үт­кәнне яхшырту” тормышка ашырыла...


“Россиядә шәүлә йөри – сталинизм шәүләсе”. Маркс белән Энгельс язган данлыклы манифестның беренче җөмләсен (“По Европе ходит призрак – призрак коммунизма”) үзгәртеп,  бүген шулай дип әйтеп булса да, шәүлә биредән куы­лыр, материальләшмәс дип өметләник.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 54, 13.04.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 1

Архив

Котлыйбыз!

Видеохәбәр

005