Хәлиткеч көн: ТАССР оешканга 106 ел булды

Бу көн 1920 елның 27 маенда тарихи Декрет белән игълан ителгән республикабызның яңа дәүләт статусын гамәлгә кертү көне булып санала.

Бу вакыйга республика хакимият органнарын формалаштыруга башлангыч бирә, шуларның беренчесе Үзәк Башкарма Комитеты була. Хакимиятне тапшыру тантанасы Советларның Беренче Йорты бинасында – генерал Сандецкий йортында уза, хәзер анда Дәүләт сынлы сәнгать музее урнашкан.

Тарихка мөрәҗәгать итсәк, ТАССР барлыкка килү процессы берничә этапта барган. 1920 елның 27 маенда Бөтенроссия Үзәк Башкарма Комитеты һәм РСФСР Халык Комиссарлары Советының яңа автономия чикләрен билгеләгән уртак Декреты имзалана. Аңа Халык Комиссарлары Советы рәисе Владимир Ленин, Бөтенроссия Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Михаил Калинин һәм Бөтенроссия Үзәк сайлау комиссиясе секретаре Авель Енукидзе үз имзаларын куйган.

«Идел буе территориясендә яшәүче халыклар үз телләрен өйрәнүдә һәм мәдәниятләрен үстерүдә һәрвакыт дәүләт ярдәменә омтылды, бу Россиянең киләчәге турында җитди бәхәсләр нәтиҗәсе булды, – дип сөйли Дәүләт Советының беренче-җиденче чакырылыш депутаты, Икътисад, инвестицияләр һәм эшмәкәрлек комитеты рәисе урынбасары Марат Галиев. – 1920 елның 27 маендагы Декрет төп вакыйга булды, ул үзбилгеләнүгә юл ачты һәм халыклар үсеше өчен нигез салды. Казан губернасы зур була, һәм аның нигезендә халыкның 54 проценты татарлар яшәгән җирдә Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы (ТАССР) оештырыла, анда халыкларның һәм аларның туган телләренең тигезлеге принциплары игълан ителә. Россия составында республика төзү линиясен яклаучы эшлеклеләр арасында танылган татар сәясәтчеләре дә күп була. Бу чор – тарихи вакыйгаларның берсе, без хәзер яши торган республиканың иҗтимагый-сәяси корылышына башлангыч булды».

Марат Галиев ассызыклаганча, Татарстан үсешенең яңа баскычына чыккан 1990 ел 1920 елга тиң әһәмиятле тарихи вакыйга булып тора. Республиканың яңа тарихында, ул вакыттагы кебек үк, төрле карашлар булган, әмма бөтен халык тарафыннан сайланган беренче Президент Минтимер Шәймиевнең барлык халыкларның үзара мөнәсәбәтләрен гармонияләштерүгә юнәлтелгән сәясәте халык тарафыннан хуплау тапты. «Шуңа күрә 1920 елның 25 июнен һәм 1990 елның 30 августын бүгенге Татарстан тарихында ике төп башлангыч этап дип карарга мөмкин», – ди депутат.

ТАССРны оештыру дәүләтчелекне торгызуның тарихи актына әверелгән, Татарстан территориясендә яшәүче барлык халыкларның икътисадый, сәяси һәм социаль-мәдәни хокукларын гамәлгә ашыруда хәлиткеч роль уйнаган. Кыска гына вакыт эчендә куәтле индустриаль һәм фәнни-мәгариф база булдырылган, ул республиканың бүгенге уңышларының нигезе булып тора.

Дәүләт Советының «ВКонтакте» һәм «Макс» мессенджере социаль челтәрләрендәге рәсми аккаунтларында әлеге әһәмиятле датага багышланган «Бер экспонат тарихы» проектының чираттагы чыгарылышы урнаштырылган.

БЕЗНЕҢ МАКС КАНАЛЫНА ЯЗЫЛЫГЫЗ!