Шулай ук «Татар гыйлеме» дип аталган Еллык халыкара яшьләр фәнни мәктәбе дә үткәрелә. Чараны Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты оештыра, дип хәбәр итә «Татар-информ».
Конференция бер залда төрки, фин-угор, монгол, славян һәм кавказ халыкларының фольклорын өйрәнүче галимнәрне җыя. Программада Россиянең 27 төбәгеннән һәм җиде илдән: Абхазия, Беларусь, Венгрия, Казахстан, Кыргызстан, Үзбәкстан һәм Эстониядән килгән фән эшлеклеләренең 180дән артык доклады тәкъдим ителгән. 120гә якын катнашучы Казанга килгән, калганнары онлайн форматында чыгыш ясый.
«Фатих Урманчеев үзенең язмышын 1960 еллар башында Казан белән бәйли. Биредә кандидатлык һәм докторлык диссертацияләрен яклый, 1992 елдан Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының халык иҗаты бүлеген җитәкли. Аның «Эпические сказания татарского народа», «Героический эпос татарского народа», «Идегәй халык дастаны» монографияләре татар эпосын фәнгә кайтарды һәм татар дастаннарын гомумтөрки эпик киңлекнең бер өлеше булуын күрсәтте. Галимнең күпьеллык хезмәтенең нәтиҗәсе булып өч томлы «Татар мифологиясе: Энциклопедик сүзлек» тора – бу татар халкының мифологик мирасын беренче тапкыр системалы тасвирлау», – дип аңлатты ул.
Рифкать Миңнеханов шулай ук Фатих Урманчеев нигезләгән фәнни мәктәпнең әһәмиятен ассызыклады.
«Ул нигезләгән «Фольклор һәм татар халкының этник тарихы» фәнни юнәлеше бүгенге көндә аерым бер бүлекнең генә түгел, тулы бер фәнни тармакның эшен билгели, аның шәкертләре татар фольклористикасының төп үзәгендә тора. Бу тема бүгенге көндә Мәдәният министрлыгын, Мәдәният институтын, Казан консерваториясен – шушы юнәлештәге төп фәнни мәктәпләрне берләштерә», – диде ул.
Аның әйтүенчә, Фатих Урманчеев мирасы – 1939 елдан, институтта фольклор секторы булдырылган мизгелдән башлап оешкан Казан фольклористика мәктәбенең аерылгысыз өлеше. «Татарстан, Идел буе, Урал һәм Себер буенча үткәрелгән экспедицияләр тикшеренүчеләрнең күп кенә буыннары өчен бай чыганак булган фольклор фондын формалаштыра. Бүген институт «Татар халык җырлары»ның 25 томлыгын һәм «Татар халык иҗаты»ның 15 томлыгын бастырып чыгара. Фольклор архивы «Татар фольклоры» электрон фонды форматында урын алды», – дип сөйләде Рифкать Миңнеханов.
Фәннәр академиясе башлыгы Казанның фольклор фәне үзәге буларак ролен билгеләп үтте. «Казан унъеллыклар дәвамында фольклористлар әзерләү үзәге булып кала. Моңарчы биредә Идел буенда бердәнбер булган фольклористика буенча диссертация советы эшләде, анда илнең күп төбәкләреннән галимнәр килеп яклады. Бу традиция бүген дә дәвам итә: Фәннәр академиясе каршында «Фольклористика» белгечлеге буенча диссертация советы эшли, Институтта аспирантлар әзерләнә», – дип белдерде ул.
Академик шулай ук яшь галимнәрне фәнгә җәлеп итү проектларына тукталды. «Конференция белән бергә «Татар гыйлеме» яшьләр фәнни мәктәбе дә ачыла. Ул 2017 елдан бирле ел саен үткәрелә. Аның төп юнәлешләре – Идел буе һәм Урал алды халыкларының традицион мәдәнияте, теле һәм әдәбияты. Мәктәптә катнашучылар күренекле галимнәрнең лекцияләрен ишетеп, үзләр дә доклад белән чыгыш ясый алачак. Мондый тәҗрибә яшь тикшеренүчеләр өчен фәнни эшчәнлектә ныклы нигез булыр дип ышанам», – диде Рифкать Миңнеханов.
«Конференциядә Россиянең 30га якын төбәгеннән һәм 9 чит илләрдән 180нән артык тикшеренүче катнаша. Мондый география Казан фольклористика мәктәбенең республика чикләреннән тыш та популяр булуын күрсәтә», – дип басым ясады Рифкать Миңнеханов.
Татарстан Фәннәр академиясе президенты әлеге эшнең дәүләт дәрәҗәсендәге мөһимлеген билгеләп үтте. «Фольклор – телнең, тарихи хәтернең һәм халыкның җанлы хәзинәсе. Шуңа күрә фольклористларның эше бер фәнни дисциплина чикләреннән күпкә өстенрәк әһәмияткә ия. Фатих Урманчеев мирасы халкыбызның рухи хәзинәсен саклауда һәм өйрәнүдә илһамландырсын иде», – диде ул чыгышында.
БЕЗНЕҢ МАКС КАНАЛЫНА ЯЗЫЛЫГЫЗ!
Фикер өстәү
Фикерегез