Бүген Бюджет, салымнар һәм финанс комитеты һәм комитет каршындагы Эксперт советының уртак утырышында закон проекты буенча җыелма бәяләмә кабул ителде, анда Дәүләт Советының барлык комитетларының тәкъдимнәре исәпкә алынган. Утырышта парламент башлыгы урынбасары Марат Әхмәтов, республика министрлыклары һәм ведомстволары вәкилләре катнашты.
Утырышны ачып, Бюджет, салымнар һәм финанс комитеты рәисе Леонид Якунин ассызыклаганча, карала торган бюджет – якындагы елларга республиканың социаль-икътисадый үсешен билгели торган төп документларның берсе. "Бюджет – саннар җыелмасы гына түгел, ә республиканың стратегик документларында күрсәтелгән өстенлекләрне гамәлгә ашыру коралы, Татарстан халкы алдындагы бурычларыбызны чагылдыру ул, – дип басым ясады Леонид Якунин. – Бюджет проектын формалаштырганда, бюджет системасының тотрыклылыгын тәэмин итү һәм бер үк вакытта икътисадның алга таба үсеше өчен шартлар тудыру зарурлыгыннан чыгып эш иттек. Исәпләүләр республиканың социаль-икътисади үсешенең фараз күрсәткечләренә нигезләнгән; аларда агымдагы макроикътисади тенденцияләр чагылыш тапты».
Профильле комитет рәисе бюджет проекты муниципаль берәмлекләр белән киңәшмәләрдә каралуын, парламент тыңлаулары уздырылуын, төп финанс документын карауга парламент комитетлары актив кушылуын искәртте.
«Бюджетның керем өлеше төп чыганакларга таянып формалаштырыла: оешмалар табышына салым, физик затлар кеременә салым, мөлкәт салымнары һәм акцизлар. Әлеге дүрт салым безнең төбәк бюджеты керемнәренең 80% диярлек бирә, – диде Леонид Якунин. – Шул ук вакытта керемнәр күләменә йогынты ясарга мөмкин булган федераль законнардагы үзгәрешләр исәпкә алынды. Администрацияләнгән керемнәрнең нәтиҗәлелеген күтәрү һәм икътисадның күләгәдәге өлешен киметү буенча эш керем сәясәтенең мөһим өлеше булып кала. Бу юнәлешләр план чорында да актуальлеген саклыйлар».
Бюджетның чыгым өлеше турында сөйләгәндә, Леонид Якунин документның ачык социаль юнәлешле булуын билгеләп үтте.
«Акчаларның шактый өлеше гражданнарның тормыш сыйфатын билгели торган тармакларны финанслауга юнәлтелә, бу мәгариф, сәламәтлек саклау, социаль сәясәт, мәдәният, спорт, – дип ассызыклады Леонид Якунин. – Шул ук вакытта бюджет проекты хезмәтләр күрсәтүнең ирешелгән дәрәҗәсен саклап калырга гына түгел, ә аларның һәркем файдалана алырлык булуын һәм нәтиҗәлелеген арттырырга да омтыла».
Профильле комитет рәисе сүзләренә караганда, икътисадның реаль секторына ярдәм итүгә һәм инвестиция активлыгын стимуллаштыруга аерым игътибар бирелә. Бюджетта бизнеска дәүләт ярдәме чараларын, субсидияләрне, салым ташламаларын, инфраструктураны үстерү инструментларын гамәлгә ашыруга ресурслар каралган.
«Бу икътисадый үсеш темпларын саклап калу, яңа эш урыннары булдыру һәм эчке һәм тышкы базарларда республика предприятиеләренең конкурентлык сәләтен арттыру өчен мөһим, – дип йомгаклады чыгышын Леонид Якунин. – Шулай ук территорияләрне үстерү буенча эш дәвам итәчәк, шул исәптән республиканың барлык районнарының баланслы үсешен тәэмин итү өчен муниципаль берәмлекләрнең бюджетара трансфертлары механизмнары аша да. Бюджет проекты дәүләт бурычының куркынычсыз дәрәҗәсен һәм бюджетның озак вакытлы тотрыклылыгын исәпкә алып формалаштырылды».
Өч елга Татарстанның социаль-икътисади үсеш фаразлары буенча доклад белән республика икътисадының беренче урынбасары Олег Пелевин чыгыш ясады.
2027 елда тулай төбәк продукты узган елга карата чагыштырма бәяләрдә 101,0% дәрәҗәсендә фаразлана, 2028 елда – 102,0%, 2029 елда – 101,9%. «Республика икътисады структурасында иң зур өлешне сәнәгать алып тора. Предприятиеләрнең планнарын гамәлгә ашыруны исәпкә алып, сәнәгать җитештерүе индексы 2027 елда 100,5% дәрәҗәсендә фаразлана», – дип билгеләде Олег Пелевин.
2027 елда авыл хуҗалыгы продукциясен җитештерү, фаразларга караганда, 101,5% тәшкил итәчәк.
Ваклап сату әйләнеше 102,6-102,9% дәрәҗәсендә фаразлана.
Төзелеш эшләре күләме, торак, сәнәгать һәм инфраструктура төзелешендә планлаштырылган күләмнәрне исәпкә алып, 100,2-101,0% дәрәҗәсендә фаразлана.
Республиканың социаль-икътисадый үсеше фаразлары буенча фикер алышу барышында парламентарийлар баланс комиссияләренең эш нәтиҗәләре, инфляция фаразы белән кызыксындылар, шулай ук Идел буе федераль округында Татарстан керемнәре буенча нинди урын алып торуын ачыкладылар.
Республиканың финанс министры Марат Фәйзрахманов бюджетның керем һәм чыгым өлешләре турында сөйләде.
Фараз буенча, 2027 елда табышка салым керемнәре 135,6 млрд сум тәшкил итәчәк. Киләсе елда Татарстанның берләштерелгән бюджетына физик затлар кеременә салым 252,7 млрд сум булыр дип фаразлана, республика бюджетына – 177 млрд сум.
Чыгымнар турында сөйләгәндә, Марат Фәйзрахманов ассызыклаганча, муниципаль берәмлекләрнең барлык бюджетлары дефицитсыз булыр дип фаразлана.
«Бюджет чыгымнарын характерлаучы аерым үзенчәлекләрне билгеләп үтәм. Беренче чиратта, бу беренчел, социаль әһәмиятле һәм агымдагы чыгымнарның үсеше. Социаль өлкәгә чыгымнар параметрлары әлеге чыгым позициясенең ел саен үсеш динамикасы турында сөйли. 2026 елга карата чыгымнар 2029 елда 19%тан күбрәккә артачак. Дәүләт программалары буенча чыгымнарны бүлү дәвам итәчәк. Бюджет чыгымнарының программалар белән колачлану проценты якынча 90% тәшкил итә», – дип белдерде Татарстан финанс министры Марат Фәйзрахманов.
Тулаем алганда, 2027 елга консолидацияләнгән бюджетның керем өлеше 673,1 млрд сум, чыгым өлеше 681,6 млрд сум, дефицит – 8,5 млрд сум күләмендә фаразлана.
Татарстан Хисап палатасы Рәисе урынбасары Альберт Вәлиевәйтүенә караганда, хәзерге вакытта республика бюджеты турындагы закон проектына бәяләмә формалаштырыла.
«Кертелгән закон проекты бюджет законнары нигезләмәсенә туры килә, – дип билгеләп үтте Альберт Вәлиев. – Анда дефицит күләме, көтелгән чыгымнар, Хөкүмәтнең резерв фонды акчалары күләменең билгеләнгән таләпләре үтәлгән. 2027 елга һәм планлы чорга бюджет проекты Татарстанның бюджет һәм салым сәясәтенең төп юнәлешләрен, республиканың социаль-икътисадый үсешен фаразлауны исәпкә алып, милли максатларга ирешү зарурлыгыннан һәм дәүләт программалары нигезендә өстенлек алудан чыгып эшләнгән».
Республика финанс документын тикшерүдә катнашып, Дәүләт Советы Рәисе урынбасары Марат Әхмәтов ассызыклаганча, бюджет – ул «икътисадның көзгедәге чагылышы». «Каядыр өстәмә бүлеп бирү өчен көчле икътисад булырга тиеш. Тышкы факторларны исәпкә алып, безгә Сезнең белән 2027 һәм аннан соңгы елларга икътисадның әлеге имтиханны уңышлы тапшыруын теләргә кирәк», – диде Марат Әхмәтов.
2027 елга, 2028 һәм 2029 елларның план чорына республика бюджеты турындагы закон проекты 19 октябрьдә Дәүләт Советы утырышында беренче укылышта каралачак.
Республика бюджеты белән бер үк вакытта Территориаль мәҗбүри медицина иминияте фонды бюджеты да беренче укылышта карауга әзерләнде. Документның төп параметрларын фонд директоры Алсу Мифтахова тәкъдим итте. Территориаль мәҗбүри медицина иминияте фонды бюджетының керем өлеше күләме 2027 елга 105,6 млрд сум күләмендә планлаштырылган, 2028 елга – 112,8 млрд сум һәм 2029 елга – 117 млрд сум.
Профильле комитет әгъзалары 2025-2026 елларда Татарстан Территориаль мәҗбүри медицина иминияте фонды бюджетыннан «Татарстан Республикасында гражданнарга социаль ярдәм» дәүләт программасын (гражданнарның ташламалы категорияләренә теш протезлары һәм колак протезлары) гамәлгә ашыруга бүлеп бирелгән акчаларның максатчан файдаланылуы турындагы мәгълүматны тыңладылар.
БЕЗНЕҢ МАКС КАНАЛЫНА ЯЗЫЛЫГЫЗ!
Фикер өстәү
Фикерегез