Фәрит Мөхәммәтшин: «Россиянең мөселман илләре белән хезмәттәшлеге стратегик характерга ия»

Республика Рәисе Рөстәм Миңнеханов, парламент һәм Хөкүмәт исеменнән секциядә катнашучыларны Дәүләт Советының Мактаулы Рәисе Фәрит Мөхәммәтшин сәламләде.

Фәрит Мөхәммәтшин форум делегатларының Казанга сәфәре аларга Россиядә, шул исәптән Татарстан Республикасында гамәлгә ашырыла торган алдынгы башлангычлар турында уртак күзаллаулар формалаштырырга, шулай ук илләр һәм халыклар арасындагы дуслыкны һәм хезмәттәшлекне ныгытырга ярдәм итәр дип ышаныч белдерде. «Форум төрле халыкара оешмалар, дәүләт хакимияте органнары, финанс институтлары, дипломатик вәкиллекләр, әйдәп баручы инвесторлар вәкилләренә үз илләренең киң колачлы үсеш проектларын бергәләп төзергә, тыгыз, ышанычлы мөнәсәбәтләр күрсәтергә, сәүдә-икътисадый, фәнни-техник, социаль һәм мәдәни үсеш юнәлешләре буенча тәҗрибә уртаклашырга мөмкинлек бирә, – дип басым ясады Фәрит Мөхәммәтшин, утырышны ачып. – Татарстанны һәм аның башкаласын әһәмиятле әлеге вакыйга өчен мәйданчык итеп сайлау зур халыкара чараларны оештыру тәҗрибәсе, үсеш алган инфраструктура, геосәяси урын, дипломатик потенциал белән генә түгел, ә республикабызның уникаль тарихы белән дә бәйле берничә факторга бәйле».

Фәрит Мөхәммәтшин, Татарстан Халыклары ассамблеясе рәисе буларак, Татарстанда элек-электән 175 милләт вәкиле яши, дип билгеләп үтте. Фәрит Мөхәммәтшин искәрткәнчә, ил җитәкчелеге йөкләмәсе буенча Татарстан БРИКС, ШОС һәм Евразия икътисадый берлеге кысаларындагы интеграцион процессларда актив катнаша, якын чит илләр, Кытай, Һиндстан, Азия Һәм Африка илләре партнерлары белән хезмәттәшлекне динамик рәвештә үстерә. «Һичшиксез, өстенлекләр арасында – дус ислам цивилизациясе дәүләтләре белән үзара файдалы элемтәләрне ныгыту һәм аларны берләштерүче Ислам хезмәттәшлеге оешмасы белән диалогны алга җибәрү, – дип саный Мактаулы Рәис. – Мисал өчен, 2025 елда Татарстанның ислам дөньясы илләре белән товар әйләнеше 2024 ел белән чагыштырганда 38% ка артты һәм 8 миллиард доллар тәшкил итте. Һәм Татарстанның ИХО илләре белән товар әйләнешенең мондый динамикасы инде берничә ел рәттән күзәтелә».

Фәрит Мөхәммәтшин «Россия – Ислам дөньясы» стратегик караш төркеменең Россиянең мөселман илләре белән партнерлыгын үстерүдә мөһим ролен билгеләп үтте, ул ил Президенты Владимир Путин кушуы буенча төзелгән, 2014 елдан Татарстан Республикасы Рәисе Рөстәм Миңнеханов аның Рәисе булып тора. Фәрит Мөхәммәтшин искәрткәнчә, 2025 елның декабрендә Казанда Россиядә беренче булып ислам финанславын үстерүгә ярдәм итү үзәге (AAOIFI) ачылган, ул Россиядә һәм БДБ илләрендә партнерлык финанславы базарын алга таба үстерүнең мөһим институты булачак. Ә 2026 елда Казан ислам дөньясының мәдәни башкаласы статусын алды. «Болар барысы да Россиянең мөселман илләре белән хезмәттәшлеге стратегик характерда булуын раслый, һәм Татарстан, Россиянең алдынгы субъектларының берсе буларак, бу юнәлештә алдынгы позициядә тора, – дип билгеләде Фәрит Мөхәммәтшин. – Россия һәм Ислам дөньясы илләренең хезмәттәшлеге күпкырлы дөнья төзелеше шартларында имин үсеш тәэмин итүгә, шул исәптән Евразия киңлегендә хезмәттәшлекне киңәйтүгә зур өлеш кертә. Минемчә, Евразия континентында комплекслы һәм үзара файдалы икътисадый хезмәттәшлек мәйданчыгын төзү мәсьәләләре бик мөһим һәм перспективалы булып тора, партнер илләр икътисадының конкурентлык сәләтен ныгытуга һәм аларның гомуми тормыш дәрәҗәсен күтәрүгә ярдәм итә».

Дәүләт Советының Мактаулы Рәисе Евразия киңлегендә хезмәттәшлекнең яңа хокукый архитектурасын формалаштыруны, уртак проектларны һәм программаларны, гомумән, зур Евразия партнерлыгы идеяләрен алга сөрүне тәэмин итәргә сәләтле парламентарийларның ролен аерым билгеләп үтте. «Бүгенге сессия темасы кысаларында да хуплау тапкан әлеге теманың актуальлеге безгә, ким дигәндә, бу мөһим юнәлештә көчләрне берләштерү турында уйланырга, тәҗрибә уртаклашырга, координацион механизмнар булдырырга мөмкинлек бирер, дип уйлыйм, – дип ассызыклады Фәрит Мөхәммәтшин. – Бүгенге чараның, тулаем форум кебек үк, Евразия киңлегендә тигез хокуклы партнерлык, үзара файдалы икътисадый хезмәттәшлек булдыруга лаеклы өлеш кертәсенә, шулай ук дәүләтләрнең закон чыгару органнары арасында төрле яклы һәм конструктив хезмәттәшлекне киңәйтүгә хезмәт итәчәгенә, киләчәккә хезмәт итәчәк уртак максатларга ирешүгә ярдәм итеп, дуслыкны һәм үзара аңлашуны ныгытуга зур өлеш кертәсенә ышанам».

Секциядә катнашучылар үз чыгышларында дәүләт, бизнес һәм эксперт бергәлеге диалогы кысаларында Ислам дөньясы вәкилләрен берләштерүне көн тәртибенә керткән өлешенә аерым игътибар бирделәр, шул исәптән ИХО, ЛАГ, ССАГПЗ һәм мөселман илләре – ЕАЭС, БДБ, АСЕАН  һәм ШОС катнашындагы интеграцион форматлар дәрәҗәсендә.

РФ Тышкы эшләр министрлыгының Икътисадый хезмәттәшлек департаменты директоры, Гадәттән тыш һәм Тулы Вәкаләтле илче Дмитрий Биричевский Казанда халыкара форумны уздыруның югары ролен билгеләп үтте. «Фәрит Хәйруллович әйтүенчә, Татарстан Республикасы – төрле милләт, дин вәкилләренең тату яшәве, мәдәниятләрнең үзара баюы, икътисадый чәчәк ату моделе ул. Боларның барысы да республикада куелган, һәм республика Тын океаннан алып Атлантик океанга кадәр, Арктик океаннан алып Көньяк диңгезләргә кадәр киң, чиксез киңлекнең ничек үсүенә үрнәк булып тора, – дип билгеләде ул. – Зур Евразия партнерлыгы ачыклык, тигез хокуклылык, үзара хөрмәт принципларына корылган. Менә бу принциплар нигез булып тора, һәм, исегезгә төшерәм, Зур Евразия партнерлыгын формалаштыру инициативасы 2015 елда Россия Федерациясе Президенты Владимир Путин тарафыннан безнең уртак Евразия йортының чәчәк атуын, иминлекне тәэмин итү өчен тәкъдим ителгән иде, һәм хәзер без зур Евразия идеясенең заман рухына бик яхшы җавап бирүен күрәбез».

Секциянең актуальлеге, зур Евразия партнерлыгын формалаштыру турында РФ ФС Федерация Советының Халыкара эшләр буенча комитеты рәисе Григорий Карасин сөйләде. «Евразия партнерлыгын формалаштыруның максаты – Евразия дәүләтләре арасында икътисадый хезмәттәшлекнең зур киңлеген булдыру. Континентта Евразия икътисадый берлеге, ШОС, АСЕАН уңышлы эшли, аларның мәгънәсе бу берләшмәләрнең һәркайсының, катнашучыларның бүгенге һәм иртәгәге ихтыяҗларына җавап бирә торган хезмәттәшлекнең табигый формаларын табуда».

Халыкара хезмәттәшлекнең дөньядагы ролен Мисырның Халыкара мәсьәләләр буенча советы директоры Иззат Саат билгеләп үтте. Ул шулай ук республика җитәкчелегенә кунакчыллыклары өчен рәхмәт белдерде. «Мин форумны оештыручыларга эшләре һәм кунакчыллыклары өчен рәхмәт белдерәсем килә. Халыкара хезмәттәшлек өчен борчылуымны аерым белдерәсем килә, - дип билгеләп үтте Иззат Саат. – Сүз халыкара сәүдәдәге кризис турында гына түгел, финанс үсеше, бурыч кризисы, халыкара финанс системаларын реформалау кебек мөһим халыкара проблемалар турында да бара».

Секция эшенә йомгак ясап, Дәүләт Советының Мактаулы Рәисе Фәрит Мөхәммәтшин журналистлар белән әңгәмәдә Татарстанда форумны 17 тапкыр уздыруның мөһим ролен билгеләп үтте. «Татарстан эшлекле даирәләр, халыкара илләр вәкилләре катнашында әлеге форумны уздыруда алдынгы урынны алды, ә быел йөздән артык ил катнаша, һәм бу безнең өчен бик мөһим, – дип билгеләде Фәрит Мөхәммәтшин. – Күп тармаклы икътисады булган безнең республика башка дәүләтләр тарафыннан кызыксыну уята. Бу очрашуларның максаты – үзара товар әйләнеше күләмен арттыру, хакимият органнары, бу илләрнең халкы арасында дуслыкны, татулыкны һәм үзара аңлашуны ныгыту».

Сүз уңаеннан, хәзерге вакытта Татарстанда «Нәтиҗәле конкурентлыкка сәләтле икътисад» илкүләм проекты гамәлгә ашырыла.

БЕЗНЕҢ МАКС КАНАЛЫНА ЯЗЫЛЫГЫЗ!