Андрей Егоров: «Татарстан ел саен торакны файдалануга тапшыруда югары күрсәткечләргә ирешә»

Парламентарийлар шулай ук ятим балаларның һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балаларның торак урынга хокукын гамәлгә ашыру турында республика законына үзгәрешләр кертү хакындагы закон проектын карадылар. Утырышны Торак сәясәте һәм инфраструктура үсеше комитеты рәисе Андрей Егоров үткәрде.

Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры урынбасары Илшат Гыймаев билгеләп үткәнчә, Татарстан ел саен торакны файдалануга тапшыру күләме буенча алдынгы позициядә тора һәм Россия Федерациясенең лидер субъектлары арасына керә. «2025 елда 3 млн 515 мең кв.м. торак тапшырдык, бу Татарстан Республикасы тарихында рекордлы күрсәткеч», – дип белдерде Илшат Гыймаев. 

Торакны файдалануга тапшыру күләме буенча Татарстан Идел буе федераль округында беренче, Россия Федерациясендә бишенче урында тора. Республикада инвестицияләр кертеп төзелгән гомуми мәйданы 952 мең кв. м булган 110 күп фатирлы йорт; социаль ипотека программасы кысаларында төзелгән гомуми мәйданы 162 мең кв. м булган 44 күп фатирлы йорт; гомуми мәйданы 2 401 мең кв. м булган 17 785 индивидуаль торак йорт файдалануга тапшырылган. Татарстан Республикасының 1 кешесенә торакны файдалануга тапшыру уртача 0,874 кв. м тәшкил итә, торак мәйданы белән тәэмин ителеш – 31 кв. м. 

Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры урынбасары сүзләренә караганда, быел индивидуаль торак йортларны һәм күп фатирлы йортларны да кертеп,  торак төзелешен 3 млн 175 мең кв.м. га җитү планлаштырыла. Бүгенге көнгә 1 136,6 мең кв.м. торак тапшырылган, бу планның 35,8% тәшкил итә. 

Ятим балаларга торак бирү мәсьәләсенә килгәндә, Илшат Гыймаев быел 641 фатир сатып алу һәм 51 торак йорт төзү планлаштырылуын әйтте.

Татарстан Республикасы төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры урынбасары шулай ук алданган өлешчеләр проблемасын хәл итүгә системалы якын килү турында сөйләде. Ул ассызыклаганча, 2007 елдан 2023 елга кадәр гомуми мәйданы 1 350 800 квадрат метр булган 146 проблемалы объект файдалануга тапшырылган, анда 18 664 кеше торак алган. Хәзерге вакытта Татарстанның проблемалы объектларының бердәм реестрында мондый объектлар юк.

Торак төзелеше өлкәсендәге проблемаларның берсе дип Илшат Гыймаев проект схемасы буенча финанслана торган йортларны тапшыруның тоткарлануын атады. Шуңа да карамастан, алдагы елның икенче яртысыннан башлап, күчемсез милек сатуларында сизелерлек үсешен күрсәтелә. Әйтик, 2025 ел дәвамында сатылган фатирлар күләме 31% ка арткан.

Үзәк Банкның рәсми статистикасы буенча, узган ел эчендә бирелгән ипотека кредитлары саны узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда 29,2% ка кимегән. Әмма өлешле катнашу килешүләре буенча торак сатып алу сегментында ипотека бирүнең 9,2% ка артуы теркәлгән.

Илшат Гыймаев билгеләп үткәнчә, быел башланган ситуация аеруча игътибарга лаек, ул вакытта гаилә ипотекасы шартларының үзгәрүен көтү ипотека килешүләре санының кискен артуына китергән – узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда ул 213,7% ка арткан. Өлешле катнашу килешүләре буенча бу күрсәткеч 323,5% ка арткан.

Әлеге мәсьәлә буенча фикер алышу барышында депутатлар ТР Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры урынбасарыннан республика шәһәрләрен ресурслар белән тәэмин итүче оешмаларның җылылык, су һәм газ белән тәэмин итү, шулай ук торак төзелеше өчен су бүлеп бирү куәтләренең резервы белән кызыксындылар.  Министр урынбасары хәбәр иткәнчә, 2030 елга кадәр Казан, Чаллы һәм Әлмәт агломерацияләрендә инфраструктураны үстерү планнары төзелгән. Шул ук вакытта Илшат Гыймаев Лаеш һәм Питрәч районнарында проблемалар булуын билгеләп үтте. Депутатларның торак төзелеше өчен җир кишәрлекләре турындагы соравына җавап биреп, Илшат Гыймаев Казанда сәнәгать зоналарында 2030 елга кадәр гомуми мәйданы 4 млн кв.метрдан артыграк булган торак төзергә мөмкинлек бирә торган мәйданчыклар билгеләнүен әйтте.

Татарстан Республикасында аерым категория гражданнарның торак хокукларын гамәлгә ашыру механизмнары турында Татарстан Республикасы Рәисе каршындагы Дәүләт торак фонды башкарма директоры урынбасары Булат Гыйльманов сөйләде. Ул Дәүләт торак фондының гамәлдәге программалары турында сөйләде, алар кысаларында ашыгыч ярдәмгә мохтаҗ булган авария хәлендәге торактан күчерелүче гражданнар, махсус хәрби операциядә катнашучылар, яшь гаиләләр, күп балалы гаиләләр, грант алучы табиблар, ятим балалар һәм ата-ана каравыннан мәхрүм калган балалар үзләренең торак шартларын яхшырта ала.

Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының идарә башлыгы Анжелика Бычкова билгеләп үткәнчә, 2013 елдан 2025 елга кадәр республикада 5796 ятим бала махсуслаштырылган торак фондыннан торак белән тәэмин ителгән. Уртача алганда, елына 300 кеше торак белән тәэмин ителә, ә 2020 елдан – 600 кешедән дә ким түгел. Анжелика Бычкова ассызыклаганча, финанслауның күп өлеше республика бюджеты хисабына башкарыла (94,2%). «1 февральгә исемлеккә кертелгән ятим һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балаларның гомуми саны 4135 кеше тәшкил итә, шулардан 2486 кеше торак белән тәэмин ителергә тиеш», – дип белдерде  Анжелика Бычкова.  

Депутатларның ятим балалар саны арту сәбәпләре турындагы соравына җавап биреп, Анжелика Бычкова билгеләп үткәнчә, ел саен ятимнәр саны якынча 500-700 кешегә арта. Аларның күбесе – социаль ятимнәр, ата-аналары үз хокукларыннан мәхрүм ителгән күп балалы гаиләләрдән булган балалар.

Утырышта коммуналь хезмәтләр өчен бурычларның артуы турында аерым фикер алыштылар, аларның гомуми суммасы 60 млн сумга җиткән. Балигъ булган ятимнәргә торак мәйданы бирелә, әмма коммуналь түләүләр буенча бурыч түләнми кала. Бүген андый очраклар 700 гә якын. Анжелика Бычкова тагын бер проблема дип ата-аналар хокукларыннан мәхрүм ителгән кешеләрнең фатирларында балалар өлеше булмауны атады.

Бүген үк комитет утырышында парламентарийлар ятим балаларның һәм ата-ана каравыннан мәхрүм калган балаларның торак урынга хокукларын гамәлгә ашыру турындагы республика законына үзгәрешләр кертү турында закон проектын карадылар. Документ ятим балалар һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган, торак белән тәэмин ителүгә өстенлекле хокукка ия балалар арасыннан булган затлар даирәсен киңәйтә. Андрей Егоров әйтүенчә, үзгәрешләрнең асылы шунда: махсуслаштырылган торак фондыннан торак алуга өстенлекле хокук Россия Федерациясе субъектларының чик буе территорияләрендә хәрби провокация барышында бурычларын үтәгән ятим балалар һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балалар арасыннан булган затларга бирелә. Элек мондый хокук махсус хәрби операциядә катнашкан ятим балалар арасыннан булган затларга гына бирелгән иде.

Сүз уңаеннан, хәзерге вакытта “Яшәү өчен инфраструктура” илкүләм проекты гамәлгә ашырыла.

БЕЗНЕҢ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛГА ЯЗЫЛЫГЫЗ!