ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 22, 15.02.2019/

//

Санкцияләр элмәге кысылырмы?


12 февральдә Россиянең финанс сис­темасы һәм урыс сумы өстендә яңадан болытлар куера башларга мөмкин. АКШ конгрессының финанс комитеты үз сайтында берничә көн элек шул хакта хәбәр итүче меморандум элеп куйды.

1-4

Ноябрь аеннан башлап Россия финанслары америкалы карчыгалар һөҗүменнән котылып торганнар иде, чөнки Вашингтондагы канун чыгаручылар сайлаулардан соң 4 айлык каникулда булдылар, АКШ хөкүмәте дә, федераль бюджет расланмау сәбәпле, эшен туктатты. Океан артындагы сәясәт­челәр бер-берсен бугазлау белән мәш килгәндә, мәскәүлеләр иркен сулыш ал­дылар. “Кара алтын“га бәянең дә чагыштырмача югары саклануы Мәскәү өстенә “алтын яңгыр“ яудырды. Дөрес, бу яңгыр­ның шифасы гади халыкка тимәде, чөнки нефть акчасы илгә кайтып та тормыйча, читтәге банкларга сеңеп кала гадәттә. Федераль хөкүмәт шуңа күрә бюджеттагы тишекләр­не әҗәт кәгазьләре сатып томалый. Америка конгрессы нәкъ менә шул әҗәт кәгазьләрен әйләндерә торган тегермәнне туктату мәсьәләсен төп мәсьәлә итеп карарга җыена да инде.


Үткән ел конгресска Россиягә каршы ун закон проекты кергән. Беренчесе, 2018 елның 16 гыйнварында ук кергәне, Рос­сиянең 6 дәүләт банкы, “Газпром”, “Роснефть” һәм “Лукойл”ның активларын бикләүне, дәүләт әҗәте кәгазьләрен сатып алуны тыюны, чиновниклар һәм олигархларга санкцияләрне киңәйтүне күз алдында тота. Шуннан соң кертелгән яңа тыюлар тагын да катырак чаралар күрүне таләп итәләр. Әйтик, 26 апрельдә кертелгән канун проекты Россияне террорның иганә­чесе итеп тануны таләп итә һәм аннан Каддафи исе килә. Проектлардагы тыюлар никадәр генә каты булмасын, алар куркытып йодрык болгаудан ары китә алмадылар, чөнки катгый санкцияләр кертү аме­рикалыларның үзләренә дә суга. Баш өстендә әллә никадәр санкция кылычы эленеп торуга карамастан, Россиянең үткән ел океан артына саткан товарлары рекордлы күләмгә җиткән әнә. Конгресс бүгеннән башлап менә шул җыелып килгән проектларны карап, аларга яшел ут кабызырга теләге барлыгын белдерә.


Ихтимал, барлык тыюлар да кабул ителмәс, әмма дәүләт банкларын гына санкция кыскычы белән кыстырып алсалар да, Мәскәүгә доллар белән эш итү катлауланырга мөмкин. Кара халык өчен бу валюта курсының кискен күтәрелүе, банк­та валюта тотучыларның акчалары януы (аларны доллар белән түгел, эштие суынган сумнар белән кайтарырга мөмкиннәр), бәяләрнең күккә сикерүе белән куркыныч. Банк процентлары да артачак. Конгресс санкцияләреннән тыш Скрипальне агулаган, Керчь бугазында украинлы диңгезче­ләр­не кулга алган өчен Трамп администрациясе вәгъдә иткән чикләүләр дә чират көтә. Венесуэла кризисында Мадуро ягында уйнап та Кремль янкиларның канын кыздыра. Шулай булгач, алдагы атналарда Россия икътисадын кызу мунчага кертерләр дип көтик.

Чиновниклар өмәсе


Илнең икенче башкаласы Санкт-Петер­бургка быел көтмәгәндә кыш килгән. Шәһәр чиновниклары кар явачагы һәм суыклар башланачагы хакында бөтенләй оныткан булганнар, шуңа күрә урамнарны кардан чистарту өчен әзерләнеп тә тормаганнар. Инде декабрьдән бирле блогерлар һәм оппозиция вәкилләре интернетта кар өеме астында калган тротуарлардан фоторепортажлар биреп сөенешәләр. Кар урамнарга гына түгел, түбәләргә дә ява икән, имеш. Менә соңгысы бөтенләй кө­тел­мәгән хәл булып чыккан.

 

Түбәдә каткан боз кантарлары төшеп, кеше үлү очрагы бар. Җитмәсә, калае черегән түбәләрдән, кар һәм боз эреп, су үтә икән. Петербург­ның губернаторы вазифаларын башкаручы Александр Беглов, аптырагач, көрәк тотып урамга үзе чыкты. Чиновниклар да аңа иярергә мәҗбүр булдылар. Бюджет тар­магында эшләүче бар халык – табиблар һәм укытучылар “үз теләкләре белән” урамга куылдылар. Бары тик чиновник­лардан гына да 35 мең 500 кеше җыелуын хәбәр итә Фонтанка.ру сайты. Урамда кар көрәргә ашкынучы түрәләрнең күплеге икенче проблема китереп тудырган: көрәкләр җитешми башлаган. Урамнан кергәч тә, губернатор урындыгында утырган Беглов киләсе кышка әзерләнү турында күрсәт­мәләр биргән: түбәләрне ныгытырга, күпме техника җитмәвен ачыкларга һәм сатып алырга, бигрәк тә көрәкләр сатып алуга игътибарны юнәлтергә.


Көрәкләр дигәннән, шәһәрдә эшче куллар шактый икән. Чиновниклар һәм укытучылардан тыш, шәһәрнең атаклы театр артистлары, музей хезмәткәрләре, китапханәчеләр, зоопаркта эшләүчеләр, хәтта крематорий хезмәткәрләре кар көрәүнең тәмен татыганнар. Журналистлар итальян дирижеры һәм пианис­ты Фабио Мастранджелоны да кар көрәгәндә тотканнар. Вице-губер­на­торлар берсе дә калмыйча объективка эләккән.


Кар һәм боз һөҗүме кайбер җитәкче­ләрне хөкем ителүчеләр урындыгына да утырткан. Бу кышны исән чыксак, киләсенә әзерләнер идек, диләр җитәкчеләр.


Рәшит Фәтхрахманов

 

Ярарга тырышумы бу?

 
Татарстан Республикасының Мәдә­ният министрлыгы “Казахстан Респуб­ликасының зур атласы” исемле 100 китап сатып алмакчы икән. Берсе 12 мең сум тора, димәк, барлыгы 1 миллион 200 мең сум кирәк дигән сүз. Китапның икешәр данәсе республика китапха­нәләренә таратылыр дип көте­лә. Ә унысын республиканың Милли китап­ха­нәсе алачак.


“Казахстан Республикасының зур атласы” 888 биттән тора, анда ике мең иллюстрация, 400 карта һәм төрле планнар урнаштырылган.Бу ил белән мөнәсәбәтләрнең җы­лы, дустанә икәнлеген яхшы беләбез. Казахстан Президенты Нурсолтан Назарбаев исемен йөртүче урам да бар Казанда. Әмма шул зур атластан башка республикабыз яши алмас идеме икән? Әллә Мәдәният министрлыгында Яндекста, Гуглда карталар, кирәкле мәгълүмат барлыгын оныттылармы? Әллә интернетны ябачаклар дигән имеш-мимешләр чынбарлыкмы икән? Юк кына яңалык кебек, ә күпме сорау, борчу тудыра.


Бәлки, бу акчаны, чынлап торып кирәкле эшкә бүлеп бирергә булгандыр? Безнең салым түләүчеләр буларак та, әлеге хәл турында борчылырга хакыбыз бардыр. Шул ук китапха­нәләр кирәкле, укыла торган китапларга кытлык кичерә. Акча булмаганлыктан күпме газета-журналларны яздырмый башладылар. Югыйсә халыкның көн­дәлек матбугатка тартылышы, кызыксыну сизелә бит. Яшьләр кирәкле мәгълүматны интернет аша таба алса, өлкәннәр әле картларча кәгазьгә ябыша. Хәзер исә пенсияләрен санап, гомергә дә бара алмаслык Казахстан далаларының географиясен өйрәнеп утырырга гына кала, күрәсең.


Саный китсәң, санарга була инде ул. Шул ук мәдәният учаклары акчасызлыкка тилмергән чорда, бу “акча агымын” бәлки, шул якка бору яхшырак, фай­далырак булыр иде. Мәсәлән, үзешчәннәрне үз чыгышлары белән акча эшләргә мәҗбүр иткән вакытта, әлеге вәзгыять, мөнәсәбәт гомумән аңлашылмый. Үзешчәннәр сәхнә киемнәре, музыка кораллары ала алмый интегә. Тишелеп беткәнче гел дә шул бер бишмәтен киеп чыга. Әле алай гына да түгел, ямаулыкка гына булса дип, шул бишмәтен, мәктәпләргә, берәр чара уздырырга арендага да бирә. Берәр конкурс, фестивальгә бара калса да, иганәчеләр эзләп, нужаланып йөри, йә үз кесәсеннән чыгарып бирә. Бу эшмени инде? Шул акчаны грант итеп бүлеп бирсәләр, мәдәният хезмәткәр­ләре бик тә рәхмәтле булырлар иде. Ә болай, кемгәдер ярыйм дип, каш буяп, күз чыгару гына булып чыга түгелме?

Инсаф Гайнуллин

Үзе аңламыйдыр да...


Яшел Үзәндә яшәүче 92 яшьлек хезмәт ветераны, II төркем инвалид Мәрфуга Гадиеваны район суды карары белән өеннән куып чыгаралар дигән хәбәр таралды. Бу әнисе яшәгән йорт хакында журналистларга әбинең кызы Дания сөйли. Ул 2016 елда бәйсез экспертиза уздырган булган. Аның нәтиҗә­сендә йортның тузу дәрәҗәсе 46 процент дип тәгаенләнгән. Район хакимияте йортны авария хәлендә дип бәяли.


Мәрфуга әби фатирының бер квадрат метрын 11 мең сумнан исәпләп, аңа 748 мең сумлык компенсация дә рәсми­ләштерделәр. Ә заманында Дания апа фатирны 2 миллион сумга сатып ала. Район җитәкчеләре исә, әбине дә, гому­мән, йортта яшәүче беркемне дә урамда калдырмаячакларын әйтә. Тик кызы әнисенә бирелгән акчага да, өч бүлмәле торагы өчен тәкъдим ителгән 20 квадрат метрлы фатирга да риза түгел.


Милек дигән нәрсә әнә шулай ата-ананы, балаларны, туганнарны белми. Хәтерләсәгез, сугышта катнашучылар­ның тол хатыннарына фатир биргәннәр иде. Шул чактагы бүлеш күп кенә гаи­ләләрнең бердәмлеген җимерде. Кем­дер үзе белән бергә яшәгән баласының улына яки кызына фатир алып бирде. Карт-карчыкларның күбесе, үләр вакыты җиткәч, бер җирдән бер җиргә күченеп йөрергә мәҗбүр булды. Фатир алып биргән баласына сыймагач, кешедән оялып, башкасы үзенә алып китеп торса да, әби-бабайлар бу гаиләдә дә рәхәт күрмәде. Никтер өч көнлек, һәркемгә ике метр җир җитәсе дөньяда ата-ана кадере бетте. Яшел Үзәндәге бу очракта да әбине хөкүмәт урамда калдыра дип түгел, картлыгында нинди язмыш көткән дип кенә кызганырга кала.


Байлык дип тирә-ягыбыздагы кешеләрне күрмичә, дус-туганнарның хәлен белмичә, мал артыннан куабыз түгелме? Хөкүмәт биргән фатирына күчә алмыйча йөрүче, Мәрфуга әби дә жәл. Олыгайган көнендә үзен ни өчен болай йөрткәннәрен аңламыйдыр да әле ул.

Гөлгенә ШИҺАПОВА

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 20, 12.02.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!